Αφιερωματα

Αφιέρωμα: Οι Αρκάδες Πρωθυπουργοί της Ελλάδας

Φωτογραφία: arcadia938

Από τον Επαμεινώνδα Δεληγιώργη μέχρι τον Αλέξανδρο Παπαναστασίου, η Αρκαδία έχει αναδείξει 8 Πρωθυπουργούς στο δεύτερο τη τάξει πολιτειακό αξίωμα της χώρας. 

Η πολιτική ζωή της χώρας μας είναι αναμφίβολα ενδιαφέρουσα και πυκνή. Στο διάβα των δύο και πλέον αιώνων της ύπαρξης του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους, τον πρωθυπουργικό θώκο κατέλαβαν συνολικά 100 πρόσωπα, εκ των οποίων 99 άνδρες και μόλις 1 γυναίκα: η δικαστικός Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, που ανέλαβε Πρωθυπουργός για κάτι λιγότερο του ενός μήνα, το "καυτό" πολιτικά καλοκαίρι του 2015, αμέσως μετά την παραίτηση της πρώτης κυβέρνησης του Αλέξη Τσίπρα. 

Η Πελοπόννησος ανέκαθεν φημιζόταν για την ανάδειξη πολιτικών σε όλα τα κοινοβουλευτικά και εν γένει πολιτικά δημόσια αξιώματα. Είναι χαρακτηριστικό, πως από τα 100 πρόσωπα που διετέλεσαν Πρωθυπουργοί, οι 38 προέρχονται από τους νομούς του γεωγραφικού μας διαμερίσματος. Σε αυτόν τον άτυπο "πελοποννησιακό ανταγωνισμό", τα πρωτεία κατέχει η Αχαΐα με 14 Πρωθυπουργούς. Δεύτερη έρχεται η Αρκαδία, καθώς έχει αναδείξει 8 Πρωθυπουργούς αλλά και πληθώρα πολιτικών στελεχών με σημαντική παρουσία στο πολιτικό και κοινωνικό γίγνεσθαι της χώρας μας. 

Το παρόν αφιέρωμα του Αρκαδία 93.8, έχει σαν στόχο να εξετάσει αναλυτικά και ολόπλευρα την πορεία και τις ρίζες των 8 Αρκάδων Πρωθυπουργών, προκειμένου να επαληθεύσει το γνωστό ρητό "Για να θυμούνται οι παλιοί και να μαθαίνουν οι νεότεροι". 


ΕΠΑΜΕΙΝΩΝΔΑΣ ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗΣ (1829 - 1879) 

Ο Επαμεινώνδας Δεληγιώργης γεννήθηκε το 1829 στην Τρίπολη και ήταν γιός στρατιωτικού, του Δημητρίου Δεληγιώργη. Στην πρωτεύουσα της Αρκαδίας ολοκλήρωσε τις εγκύκλιες σπουδές του και το 1841 ακολουθώντας τις μεταθέσεις του πατέρα του, γράφτηκε στη Νομική Σχολή Αθηνών. Αποφοίτησε αριστούχος από αυτήν το 1849 και καθώς ήταν νεαρός και εύγλωττος δικηγόρος και δημοσιογράφος, θα γοητεύσει τη νεολαία της εποχής και θα δημιουργήσει τη λεγόμενη φιλελεύθερη αντιμοναρχική "Χρυσή Νεολαία", που αργότερα θα παίξει αποφασιστικό ρόλο στην εκθρόνιση του Βασιλιά Όθωνα. 

Ο Δεληγιώργης εμφανίστηκε στην πολιτική το 1859 με αντίπαλο τον πατέρα του Χαρίλαου Τρικούπη, Σπυρίδωνα, στο Μεσολόγγι και θα καταφέρει να εκλεχθεί Βουλευτής. Όμως, τη νύχτα της 6ης Σεπτεμβρίου 1861, όταν ο νεαρός Αριστείδης Δόσιος αποπειράθηκε να δολοφονήσει τη Βασίλισσα Αμαλία, εξ' αιτίας ενός άρθρου που είχε γράψει ο Δεληγιώργης εναντίον του βασιλικού ζεύγους, οι αυλικοί θα βρουν αφορμή να τον συλλάβουν και να τον εξορίσουν στη νήσο Κύθνο. 

Μετά την εκθρόνιση του Όθωνα ο Δεληγιώργης εμφανίζεται για πρώτη φορά ως αρχηγός κόμματος και στις 20 Φεβρουαρίου 1865 θα γίνει Πρωθυπουργός. Ωστόσο, δύο εβδομάδες αργότερα θα εξαναγκαστεί σε παραίτηση. Το 1869 το κόμμα του θα συντριβεί ολοσχερώς στις εκλογές και ο Δεληγιώργης θα χάσει τη "λάμψη" του.

Ο Δεληγιώργης έγινε άλλες 6 φορές Πρωθυπουργός, για μικρά, ωστόσο, διαστήματα και θα πεθάνει από κατάθλιψη στις 14 Μάϊου 1879 σε ηλικία μόλις 50 ετών. 


ΙΩΑΝΝΗΣ (ΓΕΝΝΑΙΟΣ) ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ (1806-1868) 

Ο Ιωάννης (Γενναίος) Κολοκοτρώνης γεννήθηκε το 1806 στη Ζάκυνθο και ήταν γιός του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη. Το προσωνύμιο Γενναίος το απέκτησε, όταν έμαθε πολύ καλά να χρησιμοποιεί το ντουφέκι και πολεμούσε από πολύ μικρή ηλικία δίπλα στον πατέρα του. Νεαρός ακόμα, συγκρότησε δικό του σώμα στρατού και πολέμησε γενναία στη Δυτική Ελλάδα και την Αττική. Υπήρξε ένθερμος οπαδός του Καποδίστρια.

Παρά τη φυλάκιση του πατέρα του από την Αντιβασιλεία, ο Γενναίος Κολοκοτρώνης δε σκέφτηκε ούτε μια στιγμή κάποια δυναμική λύση, που θα έσωζε τον πατέρα του και θα έβλαπτε το μικρό και αδύναμο τότε ελληνικό βασίλειο. Όταν ο Όθωνας αποφυλάκισε τον πατέρα του και ανέλαβε επίσημα τα βασιλικά του καθήκοντα, μετά την ενηλικίωσή του, πήρε το Γενναίο Κολοκοτρώνη στα ανάκτορα, ως υπασπιστή του. Ο ίδιος ήταν διπλωμάτης και διέθετε πολύ μεγάλη πειθώ. Όταν ο Πουλάκης οργάνωσε αντιμοναρχική εξέγερση στην Πελοπόννησο, ο Γενναίος κατέφθασε γρήγορα στην περιοχή, μετά από οδηγία του Όθωνα και κατέστειλε την επανάσταση χωρίς να χυθεί ούτε μια σταγόνα αίμα. Το ίδιο έπραξε και τη νύχτα της 3ης Φεβρουαρίου 1862 στο Ναύπλιο. 

Το Μάιο του 1862 αναλαμβάνει Πρωθυπουργός αλλά δε θα τα καταφέρει αυτή τη φορά. Με την εξέγερση της 10ης Οκτωβρίου 1862, ο Γενναίος Κολοκοτρώνης θα παραιτηθεί και θα αναχωρήσει για το εξωτερικό. Επέστρεψε μετά από 1 χρόνο στην Αθήνα και δεν ξανασχολήθηκε με την πολιτική. 

Πέθανε το 1868 στην πρωτεύουσα και σε ηλικία 62 ετών. 


ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (1826 - 1905) 

Ο Θεόδωρος Δηλιγιάννης γεννήθηκε το 1826 στα Καλάβρυτα και ήταν γόνος σημαντικής οικογένειας Αρκάδων. 

Τελείωσε το Γυμνάσιο στο Ναύπλιο και σπούδασε Νομικά στην Αθήνα το 1840. Εκεί ανακηρύχθηκε και διδάκτωρ της Νομικής Σχολής. Το 1862 εκλέγεται Βουλευτής Γορτυνίας και θα διατηρήσει την έδρα του επί 44 συναπτά έτη. Κατά τη διάρκεια της Κρητικής Επανάστασης διατελούσε πρεσβευτής στη Γαλλία και κατάφερε να μεταβάλλει τις απόψεις του Αυτοκράτορα Ναπολέοντα υπέρ της Ελλάδας. 

Το 1883 μετά το θάνατο του Αλέξανδρου Κουμουνδούρου αναλαμβάνει την αρχηγία του κόμματός του και το 1885 θα νικήσει το Χαρίλαο Τρικούπη και θα εκλεγεί Πρωθυπουργός της Ελλάδας. Τα επόμενα χρόνια θα εναλλάσσεται με το Χαρίλαο Τρικούπη στην ηγεσία του κράτους, δημιουργώντας έτσι τον πρώτο άτυπο "δικομματισμό" στην ιστορία του τόπου. Η πολιτική αντιπαράθεσή τους θα διακοπεί το 1897, με την κήρυξη του Ελληνοτουρκικού πολέμου, όταν και θα αναλάβει Πρωθυπουργός ο Θεοτόκης και ύστερα ο Ζαΐμης. 

Ο Θεόδωρος Δηλιγιάννης δολοφονήθηκε το 1905 στα σκαλιά της Παλαιάς Βουλής στην Αθήνα από τον χαρτοπαίκτη Κ. Γερακάρη καθώς ο Δηλιγιάννης είχε ψηφίσει ένα νόμο που απαγόρευε τη λειτουργία των χαρτοπαικτικών λεσχών. Στον επικήδειο λόγο του στην κηδεία του Δηλιγιάννη, ο Κυριακούλης Μαυρομιχάλης θα πει τα ακόλουθα:

"σημειώνομεν ενταύθα ότι διαχειρισθείς τοσαύτα εκατομμύρια και δάνεια, απέθανε πτωχός, ως πτωχός ήτο..."


ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ (1832 - 1910) 

Ο Κ. Κωνσταντόπουλος γεννήθηκε στη Μαντίνεια το 1832 και σπούδασε Νομικά στην Αθήνα. Αποφοίτησε με άριστα και αφού λάβει το διδακτορικό δίπλωμά του θα ακολουθήσει μια σταδιοδρομία στο δικαστικό κλάδο για 35 έτη και θα φθάσει στο βαθμό του Εισαγγελέα Εφετών. 

Το 1866 θα πρωτοεμφανιστεί στην πολιτική ζωή της χώρας και θα εκλεγεί Βουλευτής Τριπόλεως με το κόμμα του Θ. Δηλιγάννη. Το 1890 θα εκλεγεί, κατόπιν πρότασης του τελευταίου, Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων. Ωστόσο, μετά την κόντρα που ξέσπασε μεταξύ του Θ. Δηλιγιάννη και του Βασιλιά Γεωργίου του Α', ο Κωνσταντόπουλος θα ανεξαρτητοποιηθεί από το δηλιγιαννικό κόμμα, διατηρώντας την Προεδρία της Βουλής. Όταν ο Βασιλιάς θα αναγκάσει σε παραίτηση τον Θ. Δηλιγιάννη, ο Κωνσταντόπουλος θα παραιτηθεί από Πρόεδρος και ο ίδιος. 

Το 1892 και εν μέσω παρατεταμένης πολιτειακής και κοινοβουλευτικής κρίσης, ο Κωνσταντόπουλος θα λάβει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης από το Βασιλιά και θα αναδειχθεί Πρωθυπουργός για τέσσερις μήνες, μέχρι τη 10η Ιουνίου 1892. Σε εκείνες τις εκλογές, ο Χ. Τρικούπης θα εκλεγεί θριαμβευτικά Πρωθυπουργός. 

Έκτοτε, ο Κωνσταντόπουλος θα παραμείνει απλός Βουλευτής ενώ το 1895 θα επιχειρήσει να εκλεγεί, ηγούμενος αυτή τη φορά, δικού του κόμματος, χωρίς να το καταφέρει. Πέθανε το 1910 στην Αθήνα σε ηλικία 78 ετών. 


ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (1845 - 1910) 

Γεννήθηκε στην Αθήνα και ήταν γιος του Πέτρου Δεληγιάννη, γόνου της αρχοντικής οικογένειας των Δεληγιανναίων από τα Λαγκάδια Αρκαδίας. Σπούδασε νομική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και σταδιοδρόμισε στο διπλωματικό σώμα. Αρχικά διορίστηκε γραμματέας της ελληνικής πρεσβείας της Κωνσταντινούπολης και στη συνέχεια υπηρέτησε ως πρέσβης στο Βελιγράδι (1881-1885), στο Παρίσι (1885-1893)[2] και στη Μαδρίτη. Επέστρεψε στην Αθήνα και μετά από ένα μικρό διάστημα έφυγε πάλι στο Παρίσι, όπου είχε διοριστεί πρέσβης της Ελλάδας.

Το 1899 ήταν αντιπρόσωπος της Ελλάδας στη συνδιάσκεψη της Χάγης. Τον Ιανουάριο του 1895 διορίστηκε από τον Γεώργιο Α΄ υπηρεσιακός πρωθυπουργός. Η κυβέρνηση Δηλιγιάννη διενήργησε εκλογές, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν τον Μάιο του ίδιου χρόνου και τις οποίες κέρδισε ο Θεόδωρος Δηλιγιάννης, θείος του Νικόλαου. Στις 31 Μαΐου 1895 παρέδωσε και τυπικά την εξουσία στον νικητή των βουλευτικών εκλογών, Θεόδωρο Δηλιγιάννη.

Επανήλθε στη διπλωματική υπηρεσία, ως πρέσβης στο Παρίσι, όπου και απεβίωσε και ετάφη στο νεκροταφείο της Βουλώνης.


ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (1855 - 1939) 

Γεννήθηκε το 1855 στην Τρίπολη. Σπούδασε νομική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και συνέχισε τις σπουδές του στο Βερολίνο και Παρίσι.

Όταν επέστρεψε στην Ελλάδα επιδόθηκε στη πολιτική και εκλέχθηκε βουλευτής Αρκαδίας για πρώτη φορά το 1892 και έκτοτε συνέχιζε μέχρι το 1923. Τάχθηκε στο νεοσύστατο τότε κόμμα του Δημητρίου Ράλλη όπου και ανέλαβε στη σχηματισθείσα από εκείνον κυβέρνηση (18 Απριλίου 1897) το Υπουργείο της Δικαιοσύνης. Το 1899 στην ανασχηματισθείσα κυβέρνηση του Αλέξανδρου Ζαΐμη ανέλαβε το Υπουργείο Εσωτερικών στο οποίο συνέχισε το 1901 και το 1909 στη Κυβέρνηση Κυριακούλη Μαυρομιχάλη και το 1915 στη κυβέρνηση του Δημήτρη Γούναρη. Μετά τις εκλογές του 1920 στάλθηκε αρμοστής της Ελληνικής Κυβέρνησης στη Κωνσταντινούπολη. Τότε και κατέβαλε κάθε προσπάθεια να διαλύσει την οργάνωση των Αμυνιτών υποσχόμενος σ΄ αυτούς αμνηστία και να συνδράμει στην ανάρρηση στον Πατριαρχικό θρόνο άλλο ιεράρχη αντί του Μελετίου.

Μετά την κατάρρευση του Μικρασιατικού Μετώπου και την Στρατιωτική Επανάσταση του Σεπτεμβρίου 1922 που ακολούθησε, ανέλαβε τον σχηματισμό Κυβέρνησης μετά την παραίτηση της Κυβέρνησης του Πέτρου Πρωτοπαπαδάκη στις 28 Αυγούστου. Ακολούθησε η εξέγερση του στρατεύματος στη Χίο και στη Λέσβο, η οποία γρήγορα εξαπλώθηκε σε ολόκληρη τη χώρα. Οι ταραχές που ακολούθησαν οδήγησαν στην παραίτηση της Κυβέρνησης Τριανταφυλλάκου στις 16 Σεπτεμβρίου 16 ημέρες μετά το σχηματισμό της. Μαζί παραιτήθηκε και ο Βασιλιάς, τον οποίο διαδέχτηκε ο διάδοχος γιος του, Γεώργιος Β΄.

Το 1929 εξελέγη «αριστίνδην γερουσιαστής». Πέθανε δέκα χρόνια μετά, το 1939.


ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (1876 - 1936) 

Γεννήθηκε το 1876 στην Τρίπολη αλλά πέρασε τα μαθητικά του χρόνια στην Καλαμάτα κοντά στον γυμνασιάρχη πατέρα του. 

Τον ακολούθησε στην Αθήνα και αφού γράφτηκε στη Νομική Σχολή, συνέχισε τις σπουδές του στη Χαϊδελβέργη, το Βερολίνο, το Παρίσι και το Λονδίνο. Το 1907 επέστρεψε στην Ελλάδα και ίδρυσε την Κοινωνιολογική Εταιρεία. 

Ο Παπαναστασίου εξελέγη Βουλευτής το 1910 αλλά το 1912 δε θα τα καταφέρει. Με τη ρήξη του Βασιλιά Κωνσταντίνου του Α' με τον Ελευθέριο Βενιζέλο θα υποστηρίξει το δεύτερο και θα ενταχθεί στο κόμμα του. Το 1915 εκλέγεται Βουλευτής Αρκαδίας με τους Φιλελευθέρους και στην κυβέρνηση της Εθνικής Άμυνας στη Θεσσαλονίκη θα αναλάβει Υπουργός Συγκοινωνιών. Το 1920 δε θα επανεκλεγεί και θα φύγει στο εξωτερικό και θα συνεχίσει την αρθρογραφία εναντίον της μοναρχίας. Μάλιστα, για ένα άρθρο του θα τιμωρηθεί με φυλάκιση ενός έτους στην Αίγινα. 

Ο Παπαναστασίου εκλέγεται Πρωθυπουργός το 1924 και τον ίδιο χρόνο κατόπιν δημοψηφίσματος, το Ελληνικό Βασίλειο θα μετατραπεί σε αβασίλευτη δημοκρατία, μετονομαζόμενο σε Ελληνική Πολιτεία. Το 1925 ο Θεόδωρος Πάγκαλος θα τον ανατρέψει και θα αναλάβει δικτάτορας. Θα εξοριστεί στη Σαντορίνη ενώ πέθανε από καρδιακό επεισόδιο στις 17 Νοεμβρίου του 1936 στην κατοικία του στην Εκάλη της Αθήνας. 


ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (1890 - 1973) 

Γεννήθηκε στην Τρίπολη στις 26 Δεκεμβρίου 1890. Σπούδασε νομική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και υπηρέτησε κατά τους Βαλκανικούς πολέμους ως έφεδρος αξιωματικός.

Το 1915 κατετάγη στο Σώμα της Στρατιωτικής Δικαιοσύνης με το βαθμό του λοχαγού («κατ' εκλογήν»). Το 1923 αποστρατεύτηκε με το βαθμό του συνταγματάρχη και δικηγόρησε στην Αθήνα («Παρ' Αρείω Πάγω και Συμβουλίω Επικρατείας») μέχρι το 1951. Το 1928 πολιτεύθηκε με το Λαϊκόν Κόμμα και το 1935 διορίστηκε υφυπουργός «παρά τω πρωθυπουργώ» στην κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Δεμερτζή. Διατήρησε τη θέση του και όταν ανέλαβε ο Ιωάννης Μεταξάς (13 Απριλίου 1936) μέχρι τις 6 Αυγούστου, οπότε διορίστηκε υπουργός Παιδείας του καθεστώτος της 4ης Αυγούστου (Κυβέρνηση Ιωάννη Μεταξά).

Το 1938 (25 Νοεμβρίου) διαφώνησε με τον Μεταξά και παραιτήθηκε από υπουργός. Διετέλεσε υπηρεσιακός πρωθυπουργός από τις 3 Μαρτίου έως τις 17 Μαΐου 1958 και διεξήγαγε τις εκλογές της 11ης Μαΐου που ανέδειξαν νικητή τον Κωνσταντίνο Καραμανλή και Αξιωματική Αντιπολίτευση την Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (ΕΔΑ). Από το 1948 μέχρι τον θάνατό του ήταν Πρόεδρος του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού.

Συμμετείχε σε πολλά Διοικητικά Συμβούλια οργανισμών και είχε τιμηθεί με πολλά παράσημα και μετάλλια. Απεβίωσε στην Αθήνα στις 26 Ιουλίου του 1973.


Πηγές περιεχομένου:

Πηγές φωτογραφιών:

  • Βικιπαίδεια
  • sansimera.gr

Σχόλια

Το Arcadia938.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμα μη δημοσίευσης υβριστικών, συκοφαντικών, ρατσιστικών σχολίων και διαφημίσεων, καθώς αντιβαίνουν στις διατάξεις την κείμενης νομοθεσίας. Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά προσωπικές απόψεις αναγνωστών.